⭐️قابل توجه همکاران محترم:⭐️ امکان پلمپ و صادرات کود دی آمونیوم فسفات رازی به طور مستقیم از بندر امام و تحویل در مرز دلخواه از کشورهای همسایه فراهم می باشد.همچنین به شکلی ویژه عرضه کود سولفات آمونیوم کریستال محصول ازبکستان صورت میگیرد.


اطلاعات آموزشی مربوط به ضرورت افزایش ماده آلی در خاک

  • PDF
FeaturedMost Hit
+ 8
+ 2

مقدمه
مهمترین عامل در عملکرد و کیفیت مطلوب محصولات کشاورزی، حاصلخیزی خاک است. این عامل خود تحت تأثیر سه عامل ماده آلی ، ظرفیت تبادل کاتیونی و درصد اشباع کاتیون های قلیایی خاک است. با توجه به این نکته که ظرفیت تبادل کاتیونی خود به مقدار زیادی تابع میزان ماده آلی موجود در خاک است ، بنابراین اهمیت سهم ماده آلی در بالا بردن کمیت و کیفیت محصول بیشتر ملموس می شود. هرچند صاحبنظران عامل اصلی حاصلخیزی خاک را حضور ماده آلی در خاک می دانند ولی متأسفانه این موضوع اساسی در کشور فراموش شده و اکثر زارعان برای بالا بردن سود حاصل از افزایش محصول به کود های شیمیایی روی آورده اند و از طرف دیگر به دلیل کمبود مواد آلی در خاک ها و افزایش وزن مخصوص ظاهری خاک های بافت سنگین ( کاهش نفوذ پذیری ) توصیه های کودی به مقدار مناسب باعث افزایش عملکرد نمی شود ، در نتیجه کشاورزان تصمیم می گیرند که به صورت بی رویه کود شیمیایی مصرف نمایند ، این خود سبب کاهش کیفیت محصول ، ضرر به اقتصاد کشور و آلودگی آب های زیر زمینی می شود. پژوهشگران بر این نکته تأکید دارند که استفاده توأم از کود های آلی و معدنی نه تنها مقدار کاربرد کودهای شیمیایی را کاهش می دهد بلکه به ذخیره انرژی ، کاهش آلودگی محیط و بهبود شرایط فیزیکی خاک کمک خواهد کرد. خاک های کشور دارای ماده آلی به مقدار اندکی هستند به طوری که به جزء مناطق محدودی در شمال ، دیگر نقاط کشور دارای ماده آلی زیر یک درصد است که با توجه به این نکته که یک خاک خوب و حاصلخیز باید 5-3 درصد ماده آلی را دارا باشد. بنابراین به طور مجموع خاک های ایران نیاز مبرم به افزایش ماده آلی را دارند که این مواد خود شامل بقایای گیاهی و جانوری است که می تواند تجزیه شده و یا در حال تجزیه شدن باشد. همچنین مواد بالا دارای عناصری مانند کربن ، هیدروژن ، اکسیژن ، نیتروژن ، فسفر و گوگرد است که می تواند برای رشد گیاه مفید باشد.

نقش فیزیکی مواد آلی در خاک
در خاک های حاصلخیز ، مواد آلی به علت تولید مواد چسبنده و ترکیبات با بار منفی سبب به هم چسبیدن ذرات بسیار ریز خاک به یکدیگر شده و ایجاد دانه های درشتی را می نمایند.در این گونه خاک ها فضاهای خالی کوچک به وسیله آب و فضاهای بزرگ به وسیله آب و فضاهای بزرگ به وسیله هوا اشغال شده است. بنابراین عمل تهویه به خوبی انجام می شود، اما در صورت فقدان ماده آلی ، ذرات ریز خاک به صورت پراکنده بوده و در این حالت اندازه فضاهای خالی بین ذرات کوچک است در چنین شرایطی سرعت حرکت آب در خاک بسیار کند بوده و در اثر پر شدن فضاهای کوچک از آب ، عمل تهویه به خوبی انجام نمی گیرد از طرفی دیگر با کاهش فضای خالی خاک نیز قدرت نگهداری آب در خاک و به دنبال آن تأمین رطوبت مورد نیاز گیاه کاهش می یابد. در مناطق خشک و نیمه خشک که آب به عنوان یکی از عامل های اصلی در رشد گیاه محسوب می شود، توجه به این نکته مهم است که مواد آلی قادر هستند 2 الی 6 برابر وزن خود آب جذب نمایند. بنابر این در مناطق ذکر شده می توان با کاربرد کود های آلی از هرز رفتن آب جلوگیری کرد. در خاک های رسی که میزان ماده آلی آن ها پایین است به دلیل کوچک بودن خلل و فرج های موجود ، سرعت نفوذ آب در خاک کم بوده بنابراین در موقع بارندگی ، آب در سطح خاک جریان یافته و موجب فرسایش می شود که پس از خشک شدن سبب به وجود آمدن سله در سطح خاک شده و از جوانه زنی جلوگیری می گردد . به طور کلی ماده آلی موجود در خاک بر اکثر ویژگی های خاک تأثیر مثبت و معنی داری می گذارد که نتیجه آن ، بهبود کیفیت خاک و در نهایت رشد مناسب گیاه را به دنبال دارد.

نقش شیمیایی مواد آلی در خاک
ظرفیت تبادل کاتیونی که از ویژگی های شیمیایی خاک به شمار می آید تأثیر عمده ای بر خواص شیمیایی ، فیزیکی ، حاصلخیزی و بیولوژیکی خاک دارد. عوامل موثر بر آن ، مقدار و نوع رس و نیز میزان ماده آلی خاک است که سهم هر یک از این عوامل در مقدار ظرفیت تبادل کاتیونی یکسان نبوده و به شرایط خاک بستگی دارد. مطالعه در خاک های چرنوزوم دشت های غرب کانادا نشان داد که میانگین ظرفیت تبادل کاتیونی رس ها 57 میلی اکی والانت بر صد گرم خاک است در حالی که در مورد ماده آلی این عدد به 250 میلی اکی والانت بر صد گرم خاک می رسد. تحقیقات بر روی ظرفیت تبادل کاتیونی خاک نشان داده که این ویژگی از خاک رابطه تنگاتنگی با درجه حاصلخیزی دارد که به مقدار زیادی تابع میزان ماده آلی خاک است.

نقش تغذیه ای مواد آلی در خاک
تجزیه مواد آلی بیشتر یک واکنش اکسیداسیونی است. در اثر این واکنش مواد آلی تجزیه شده و تبدیل به مواد معدنی قابل جذب گیاه می شوند که بسته به نوع ماده آلی مقادیر مختلفی از این عناصر در دسترس گیاه قرار می گیرد. در کشور امریکا 30 ، 31 و 49 درصد از نیاز گیاه به نیتروژن ، فسفر و پتاسیم به وسیله افزایش کود حیوانی و برگرداندن بقایای گیاهی به خاک تأمین می شود. کوتاک و همکاران مشاهده کردند که با مصرف 2000 میلی گرم در کیلوگرم ماده آلی میزان آهن ، منگنز ، روی و مس به ترتیب 0.8 ، 1.6 ، 0.3 و 0.2 افزایش یافت . مطالعات گارسیا و همکاران نیز افزایش آهن قابل استفاده گیاه را به کاربرد ماده آلی در خاک نشان داد. مقدار گاز کربنیک حاصل از تجزیه مواد آلی در خاک های معمولی ، در حدود 10 کیلوگرم در ساعت برآورد شده است ، در حالی که بخش عمده ای از این گاز در کوتاه مدت به اتمسفر بر می گردد ولی بخش قابل توجهی از آن در واکنش های شیمیایی خاک وارد شده و از این راه موجب کاهش ph و در نتیجه حلالیت بیشتر عناصر غذایی گیاه مانند فسفر ، آهن ، روی ، منگنز ، کلسیم و منیزیم در خاک می شود. بر اثر تجزیه مواد پروتئینی خاک ، مقدار قابل توجهی ازت به صورت آمونیاک آزاد می گردد که بخشی از این ازت تولیدی به وسیله موجودات ذره بینی خاک مورد استفاده قرار گرفته و آمونیاک باقی مانده تبدیل به نیترات شده و در دسترس گیاهان قرار می گیرد.
در خاک های ایران به علت وفور کلسیم ، کود های فسفره محلول به سرعت تبدیل به دی کلسیم فسفات با حلالیت کم تر و در نهایت تری کلسیم فسفات نا محلول می گردند. در این شرایط فسفات معدنی حاصل از تجزیه و فساد مواد آلی که به تدریج آزاد شده و در اختیار گیاه قرار می گیرد از لحاظ تغذیه گیاه دارای اهمیت است. ترکیبات مواد آلی شامل بیوشیمیایی موجود در بدن موجودات زنده و همچنین مواد قهوه ای و یا سیاهرنگی هستند که اسید هیومیک و اسید فولویک نامیده می شوند. این اسیدها ترکیبات پیچیده ای را با اغلب کاتیون های خاک و همچنین بعضی از آنیون ها می رساند که سبب حلالیت بیشتر این عناصر و در نتیجه جذب بهتر عناصر ریز مغذی مانند آهن ، روی ، مس و منگنز به وسیله گیاه می گردند. بنابر این با توجه به ویژگی های ذکر شده در مورد ماده آلی و همچنین با در نظر گرفتن این که میانگین ماده آلی در خاک های کشور ( به جزء مناطق محدودی در شمال ) زیر یک درصد است ، عدم مصرف مواد آلی در خاک های زراعی برای افزایش تولید محصول قابل اغماض نبوده و باید به این نکته اساسی توجه داشت که در برنامه ایران – 1400 قرار است درصد کربن آلی خاک های زراعی کشور حداقل به یک درصد ( معادل 1.724 درصد ماده آلی ) افزایش داده شود. هر چند متاسفانه در بعضی از مناطق به دلیل عدم توجه به اهمیت کلش و نقش آن در بهبود خواص فیزیکی ، شیمیایی و بیولوژی خاک ، کلش در مزارع به آتش کشیده می شود و بدین ترتیب از برگشت مقادیر زیادی مواد آلی به خاک جلوگیری به عمل می آید. در ضمن به علت کاهش تدریجی مواد آلی خاک در اثر به آتش کشیدن مزارع چنانچه این عمل مکرر و در مدت زیاد انجام شود ، اثر زیانبخش و جبران نا پذیری روی خاک خواهد داشت به علاوه سوزاندن کلش سبب تبخیر سریع رطوبت خاک می شود . در این رابطه باید خاطر نشان ساخت که مقدار رطوبت خاک به ویژه در این مناطق یکی از مهم ترین عوامل تولید در افزایش عملکرد محصول در واحد سطح است.

مشخصات مطلب

  • بازدید: 11851
  • تاریخ انتشار: شنبه ۲۰ آذر ۱۳۸۹ ساعت ۲۱:۰۴
  • شناسه مطلب: 107

شما در این صفحه هستید :